بیوفیدبیک چیست و به درمان چه نوع بیماری کمک می کند؟

بیوفیدبیک چیست؟

گرچه ذهن و توانایی ذهن قادر به رفع کامل علائم بیماری ها نیست ولی استفاده از قدرت ذهن تاحد زیادی می تواند این علائم را کاهش دهد. بیوفیدبیک یکی از زیر گروه های طب مکمل است و هدف آن تاثیر بر پاسخ های غیرارادی بدن می باشد. عمده فعالیت های غیر ارادی بدن شامل موارد زیر است:

.فعالیت مغز

.فشار خون

.اسپاسم و انقباض عضلانی

. تعداد ضربان قلب

هرگاه فرد شناخت کافی نسبت به این موارد داشته و بتواند کنترلی برآنها اعمال نماید می تواند از روش بیوفیدبیک برای درمان حملات هراس، تخفیف سردردهای میگرنی و درمان بی اختیاری ادرار استفاده نماید.حتی اگر فرد بیماری خاصی هم نداشته باشد بیوفیدبیک به حفظ و ارتقا سلامت او کمک خواهد کرد.

واژه بیوفیدبیک در اواخر دهه 1960برای اولین بار به برخی موضوعات تحقیقاتی با هدف تغییر فعالیت های غیر ارادی بدن از قبیل فعالیت مغزی،فشار خون،تعداد ضربان قلب و ... اطلاق شد.

آموزش بیوفیدبیک:این روش یا تکنیک به فرد می آموزدکه پاسخ های مشخصی در بدن خود را کنترل نموده تا درد کاهش پیدا کند.در طی کلاس آموزش بیوفیدبیک وسایلی به بدن وصل می شود که برخی عملکردهای بدن را مانتیور کرده و بصورت بیوفیدبیک نشان میدهد.این عملکردها بعنوان مثال شامل تنش عضلانی،تعداد ضربان قلب و فشار خون می باشند.فرد یادمیگیرد چگونه تنش عضلانی را تحت شرایط استرس زا(مثل زمان آزمون دادن،مسابقه ورزشی،تصمیم گیری های مدیریتی در شرایط حساس)کم کرده و تعداد ضربان قلب و تنفس را کاهش دهد.

آنچه بیوفیدبیک را از سایر روش های آرام سازی متمایز می کند و از اجزای اصلی آن به حساب می آید،استفاده از ابزار متفاوتی است که به دریافت بیوفیدبیک و داشتن درک بهتر و نهایتا اعمال کنترل بیشتر برفرایندهایی نظیر انقباض عضلانی ، دمای پوست ضربان قلب و فشارخون کمک می کند.

بیوفیدبیک به کنترل و درمان چه بیماریهایی کمک می کند؟

بیوفیدبیک بر حدود 150 بیماری موثر است که از آن جمله می توان از بیماریهای زیر نام برد:

·       آسم

·       بیماری رینود

·       بیماری روده تحریک پذیر

·       گر گرفتگی شدید

·       تهوع و استفراغ های ناشی از شیمی درمانی

·       بی اختیاری ادرار

·       انواع سردرد

·       ضربان های قلبی نا منظم

·       فشار خون بالا

·       صرع

تحقیقات مفصلی برای تعیین اثر درمانی بیوفیدبیک بر فشار خون های بالا با منشا ناشناخته در جریان است.

در یک جلسه بیوفیدبیک چه اتفاقی می افتد؟

روش های بیوفیدبیک را میتوان در درمانگاه، مراکز درمانی و بیمارستان ها بکاربرد.بدبن ترتیب که درمانگر حس گرهای الکتریکی را به نقاط مختلف بدن متصل می کند.این حس گر ها، پاسخ های بیوفیدبیک بدن به استرس هایی نظیر انقباض عضلانی حین دردهای تنشی را نشان می دهد.این انقباض ها بوسیله ابزار صوتی یا تصویری به بیمار نشان داده می شوند و فرد کاملا درجریان واکنش های بدن خود مثل انقباض های دردناک قرار گرفته و متوجه ارتباط بین انقباض ها با ایجاد درد می شود.

قدم بعدی فرا گرفتن برانگیختن واکنش های مثبت در بدن می باشد.خود بیمار در این مرحله باید یادبگیرد هنگامی که در معرض استرس های جسمی یا روانی قرار میگیرد.هر عضله از عضلات بدن را چگونه ریلکس نماید.هدف نهایی این است که فرد بتواند در  خارج از مراکز درمانی نیز بدون استفاده از ابزار و وسایل، این پاسخ های مثبت را ایجاد نماید.

ثبت تغییرات بیوفیدبیک با استفاده از تغییرات الکتریکی که به صورت مستقیم و غیر مستقیم در نتیجه تغییرات بیوفیدبیک ایجاد می شود توسط الکترودهایی که در محل های مناسب نصب میشود.انجام میگیرد و درمانگر برای جمع آوری اطلاعات مربوط به پاسخ بدن بیماربسته به نوع بیماری و شرایط موجود از تکنیک های متعددی می تواند استفاده نماید.از آن جمله می توان به این ابزارها و تکنیک ها اشاره نمود.

حس گرهای دمایی(Temp):که به انگشتان دست شما وصل می شوند و دمای پوست شما را اندازه میگیرند.از آنجا که در زمان تنش و اضطراب دمای بدن پایین می آید،اعلام دمای پایین، به شما کمک می کند که تکنیک های آرمیدگی را آغاز نمایید.این تکنیک در درمان بیماری رینود و حملات میگرن موثر است.

حس گرهای آموزش پاسخهای برقی پوست(SC/GSR):که فعالیت غدد عرقی ومیزان تعرق پوست شمارا اندازه میگیرند و شما رااز اضطراب آگاه میکنند که به درمان بیماری ای هیجانی نظیر هراس ها،اضطراب و لکنت زبان کمک خواهد کرد.

حس گرهای تغییرپذیری ضربان قلب(BVP):این نوع بیوفیدبیک به فرد کمک تا ضربان قلب خودد را در تلاش برای بهبود فشار خون،عملکرد رگها و تنش اضطراب،کنترل نمایید.

حس گرهای تنفس شکمی(RSP):این نوع حس گر به فرد کمک میکند تا دم و بازدم و تنفس خودرا در جهت کاهش اضطراب و تنش تنظیم کرده و تمرینات آرمیدگی را انجام دهد.این کار به ورزشکاران حرفه در افزایش عملکرد بهینه آنها کمک می کند.

حس گرهای برق نگاری ماهیچه(EMG):این سنسورها اطلاعاتی درباره تنش ماهیچه ای بدنتان به شما می دهد و پس از آن قادر خواهد شد،تمرینات تن آرامی را انجام دهید.

الکتروانسفالوگرام(EEG):این دستگاه فعالیت الکتریکی امواج مغزی را در شرایط مختلف مثل بیداری،ریلکس بودن،آرامش،خواب سبک و خواب عمیق اندازه میگیرد.

 درمانی برای سردرد:

مطالعات نشان می دهند که بیوفیدبیک، به عنوان یکی از روش های درمانی جایگزین می توانند روش موثر و ایمنی برای درمان انواع سردرد باشد.

بنیاد ملی سردرد اروپا گزارش کرده است که انواع روشهای درمانی بیوفیدبیک، به عنوان یکی از رایج ترین و رکاربرد ترین روش های درمانی مکمل توسط بیماران مبتلا به میگرن مورد استفاده قرار می گیرد. در این روش درمانی افراد می آموزند که چگونه با استفاده از ذهن خود،عملکردهای بدن خود را کنترل کنند.این روش درمانی امروزه به عنوان یکی از موثرترین و بی خطر ترین گزینه های درمان انواع دردهای مزمن به خصوص سردرد مورد توجه قراردارد.

اساس روش های درمانی بیوفیدبیک برمبنای تئوری توانایی ذهن در کنترل اعمال غیر ارادی فیزیولوژیک بدن مانند فشار خون،ریتم تنفس،انقباض عضلانی،دمای بدن پایه گذاری شده است.در سال های1950تا1970 اولین پژوهش های تجربی علمی توسط کمیل،نیل،میلر،دیوید،شاپیرو و متحققان دیگری انجام شده که در آن ارتباط بین ذهن و عملکرد زیستی بدن را درحیوانات و انسان ها مورد پذیرش قرار گرفته.درمان با روش بیوفیدبیک در سال های اول چندان مورد استقبال جوامع پزشکی قرار نگرفت.با این حال در طول 30 سال گذشته این روش درمانی به طور گسترده ای مورد پذیرش قرار گرفته و موسسه ی ملی بهداشت جهانی این روش درمانی را برای درمان برخی بیماری ها ازجمله انواع سردرد و میگرن پذیرفته است.

بیوفیدبک یا پس خوراند زیستی شامل استفاده از ابزارهای الکتریکی است که مورد عملکرد فیزیولوژیک بدنتان اطلاعاتی در اختیار شما قرار می دهد.به عبارت دیگر بیوفیدبیک با استفتده از تجهیزات الکترونیک شما را نسبت به اعمال زیستی بدنتان که پیش از این هیچ گونه آگاهی و کنترلی در  موردشان نداشته اید،هوشیار میکند.این روش درمانی به شما می آموزد که چگونه برای کنترل انقباض عضلانییا دمای بدن خود از افکارو احساسات و ذهن خود استفاده کنید.

بیوفیدبیک در کنترل اضطراب:

علایم اضطراب معمولا شامل موارد زیر می باشد:

نگرانی بیش از حد،احساس آزار دهنده،ترس،افکار منفی و تدافعی،افزایش ضربان قلب،تعریق کف دست و تنفس دشوار

علم روانپزشکی:اختلالات اضطرابی را به چند گروه تقسیم می کند که شامل :

1- اختلال اضطراب فراگیر

2- اختالال وسواسی جبری

3- اختلال هراس(پنیک)

4- اختلال استرس پی از سانحه (PTSD)

5- هراس اجتماعی

امروزه بیوفیدبیک بعنوان یک روش موثر،غیر تهاجمی، بدون درد و بدون عوارض جانبی در افراد دچار مشکلات اضطرابی در تمام دنیا شناخته شده است.